Hanna Nałkowska, należąca w Polsce do pierwszych pokoleń kobiet zajmujących się rzeźbą zawodowo, urodziła się 18 stycznia 1888 roku w Warszawie. Jej rodzicami byli Anna z Śafranków, nauczycielka i autorka podręczników z zakresu geografii oraz Wacław Nałkowski – geograf, publicysta, krytyk i działacz społeczny. Dom rodzinny Hanny nie był typowym dla tamtego okresu. Rodzice przywiązywali ogromną wagę do rozwoju intelektualnego swoich córek, starszą o cztery lata siostrą rzeźbiarki była pisarka Zofia Nałkowska, a także wpajania im poczucia sprawczości, niezależności, konieczności pracy i obowiązków wobec społeczeństwa. Jak na ówczesne czasy Hanna odebrała gruntowne wykształcenie, choć nie zakończone dyplomem. Do jedenastego roku życia uczyła się w domu pod okiem rodziców a także pozostawała pod dużym wpływem środowiska ideowego, do którego należeli. Później została posłana na pensję Emilii Pankiewiczówny, po ukończeniu której studiowała rzeźbę przy Muzeum Rzemiosła i Sztuki Stosowanej. W życiorysie Hanny, spisanym pod koniec życia artystki, odnajdziemy również informację o wcześniejszym uczęszczaniu jeszcze do Szkoły Sztuki Stosowanej Słupskich. Kolejnym miejscem, gdzie Hanna Nałkowska zgłębiała tajniki rzeźby, była warszawska Szkoła Sztuk Pięknych. W Szkole Sztuk Pięknych studiowała dwukrotnie: w latach 1909-1910 pod okiem Xawerego Dunikowskiego oraz w latach 1915-1917 pod kierunkiem Edwarda Wittiga, Edwarda Trojanowskiego, Stanisława Lentza i Karola Tischego. Na przełomie lat 20. i 30. XX wieku doskonaliła swoje umiejętności we Włoszech (techniki rzeźby w marmurze) i w Paryżu (w pracowniach Charlesa Despiau, Marcela Gimonda oraz Josepha Bernarda i Astrid Noack). Debiutowała w 1913 roku w Salonie Wiosennym Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych rzeźbą Helenka. Postaci kobiece, Helenka, Portret Zofii Nałkowskiej, Bezdomna czy Przed nieznanym, mimo że ich wyobrażeniami wkroczyła w świat sztuki, rzadko później znajdowały się w jej twórczości. Częściej mamy do czynienia z idealizowanymi portretami męskimi. Uprawiała rzeźbę zawodowo przez 50 lat, równocześnie angażując się w działalność społeczną i edukacyjną w nieporównywalnie większym stopniu niż jej starsza siostra Zofia. Już jako nastoletnia dziewczyna zaangażowała się w pracę „u podstaw” – realizując nakaz moralny wpajany jej przez rodziców, by działać na rzecz i dobro rozwoju społeczeństwa – ucząc m. in. w Wołominie dzieci chłopskie i robotnicze, czym narażała się ze względu na konspiracyjny charakter tej pracy. Za tę właśnie działalność w 1930 roku otrzymała honorowy dyplom-odznakę od Komitetu Obchodu 25-lecia Walki o Szkołę Polską. Między innymi ten przejaw zaangażowania oraz temat pierwszych prac rzeźbiarskich wskazują na ogromną wrażliwość Nałkowskiej na los najmłodszych i najuboższych – była to cecha łącząca wszystkich członków rodziny. Społecznikowska strona natury rzeźbiarki uwidoczniła się wyraźnie jeszcze raz. W okresie wojny polsko-bolszewickiej Hanna była słuchaczką wykładów pielęgniarskich a później pracowała jako sanitariuszka w Szpitalu Zapasowym. Do działalności edukacyjnej powróciła w wolnej już Polsce, prowadząc kursy w swoich pracowniach. Czytaj dalej „Hanna Nałkowska” →